NIEUW: weekaanbieding e-books
Ontdek de WEEKaanbieding

Page content

article content

Automatiseren tot tien

Automatiseren van plussommen onder en over de tien is lastig voor Beelddenkers

Bij het rekenen tot tien is het belangrijk dat het kind de optellingen uit het hoofd kent. Dit betekent dat het kind de uitkomst van opgaven als 2+3, 3+5, 4+5 … meteen weet.

Getalbegrip

Om tot automatiseren van plussommen onder de tien te komen is getalbegrip een voorwaarde. Er is pas getalbegrip als het kind een getal op twee manieren kent. Het getal staat in de telrij, maar bij een getal hoort ook een bepaalde hoeveelheid.

Getal in de telrij

Laten we eens kijken naar het getal acht. Waar staat het getal acht in de telrij? Het getal acht staat in de telrij tussen zeven en negen. We noemen dit het ordinale getal.

Hoeveelheidbegrip

Het is ook belangrijk om het hoeveelheidsbegrip te hebben bij een getal. Bij het getal acht hoort een hoeveelheid van acht eenheden. Dat kunnen grote eenheden zijn als acht boten, maar ook het kunnen ook acht potloden zijn. Voor een beelddenker is het lastig om het beeld los te laten. Beide eenheden zijn even groot! Maar voor een beelddenker is het beeld van acht boten groter. We noemen dit het kardinale getal.

Uitgebreide uitleg over getalbegrip vind je in het blog:

Rekenproblemen ontstaan door Beelddenken?

Vijf manieren om een plussom uit te rekenen

De Amerikaanse ontwikkelingspsycholoog Robert Siegler heeft onderzocht hoe kinderen uit groep 3 een plussom uit rekenen. Zij bleken vijf manieren te hanteren om tot een antwoord te komen.

  1. Alles tellen
  2. Doortellen
  3. Koppelen
  4. Raden
  5. Weten

1. Alles tellen

Er automatiseren tot tienwerd gevraagd aan de kinderen hoeveel 3+5 is. Bij `alles tellen` gebruiken  de kinderen twee handen. Met de ene hand houden zij vijf vingers omhoog en met de andere hand houden zij drie vingers omhoog. Nu gaan zij alle vingers tellen en komen zo tot het antwoord 8.

2. Doortellen

We gaan weer uit van de som 3+5. Het kind telt door en start bij vijf. Het kind telt 3 cijfers door; 6, 7 en 8. Dus het antwoord is 8.

3. Koppelen

We gaan weer uit van de som 3+5. Het kind koppelt het antwoord aan wat het kind al weet. Het kind weet dat 4+4=8. Hij weet dat drie, een minder is dan vier. En dat vijf een meer is dan vier. Het kind koppelt nu 4+4 is evenveel aan 3+5. = Dus het antwoord is 8.

4. Raden

We gaan weer uit van de som 3+5. Het kind geeft meteen het antwoord 8 en zegt: `Dat heb ik geraden.`

5. Weten

We gaan weer uit van de som 3+5. Het kind geeft meteen het antwoord 8. Als je vraagt: `Hoe kom je aan het antwoord?`  Dan zegt het kind: `Dat weet ik gewoon!` . Dat is wat we graag willen.

Over de tien

Het is belangrijk dat een kind meteen het antwoord weet op de plussommen tot de tien. Dit is belangrijk om splitsingen te kunnen maken bij het rekenen over de tien. Dit is de volgende stap: automatiseren tot twintig.automatiseren tot tien

Groep 4

Normaal gesproken zijn de plussommen tot 20 in groep 4 geautomatiseerd Daarvoor zien we veel  kinderen rekenen met ondersteuning van de vingers.

Wat kunnen we doen als het automatiseren maar niet lukt?

Nel Ojemann heeft een leuke, effectieve oefening ontwikkeld die aansluit bij de informatieverwerking van onze beelddenkers.

Onuitspreekbare getallen

Nel Ojemann werkte met onuitspreekbare getallen die onder elkaar  worden gezet. Wij noemen dit olifantsommen.

Als het automatiseren van de plussommen niet lukt, met name bij de beelddenkers, kunnen we starten met olifantsommen.

Hoe werkt een olifantsom?

Het kind mag elke dag een olifantsom maken. Door de herhaling worden de plussommen op een leuke, effectieve manier geautomatiseerd.

Hoe ziet een olifantsom er uit?

Stappenplan:

  • Schrijf een rij getallen op. Maak een keuze uit de getallen 1, 2, 3, 4, of  5.
  • Schrijf precies onder deze rij getallen weer een rij getallen. Maak een keuze uit 1, 2, 3, 4 of  5.
  • Laat het kind een week elke dag dezelfde olifantsom maken.

Voorbeeldsom van een olifantsom van +tot 10

1 3 2 4 1 5 3 2 1 5 2 3 2 4 2 1 2 3 1 4

2 3 1 4 2 1 3 4 2 1 3 4 2 1 3 3 2 3 2 4 (+)

Let op: we gaan cijferend rekenen van rechts naar links! Dus we starten met 4+4 en dan 1+2, enz.

Een voorbeeld van een olifantsom is op de foto te zien.

automatiseren tot tien

Wil je graag aan de slag met de olifantsommen? Download hier de werkbladen.

Anneke Bezem

Veel gelezen blog over rekenproblemen:

Tafels leren in beweging

Tafels in beeld zetten

Getalbegrip